Τετάρτη, 4 Ιανουαρίου 2017

Μεγαλώνει η ανισότητα πλούτου με την κρίση


Σχήμα 1. Η παγκόσμια πυραμίδα του πλούτου
του Κώστα Νικολάου

Η προϋπάρχουσα ανισότητα πλούτου μεταξύ κατοίκων μιας χώρας, μεταξύ χωρών και μεταξύ περιοχών των πλανήτη, μεγαλώνει ακόμα περισσότερο με την κρίση. Ο πλούτος συσσωρεύεται όλο και περισσότερο σε ελάχιστα χέρια.

Σήμερα (2016), στην παγκόσμια πυραμίδα πλούτου, το 0,7% του παγκόσμιου ενήλικου πληθυσμού κατέχει σχεδόν το μισό του παγκόσμιου πλούτου (για την ακρίβεια το 45,6%) έχοντας πλούτο ανά ενήλικα πάνω από 1.000.000 δολάρια. Στη βάση της πυραμίδας, το 73,2% του παγκόσμιου ενήλικου πληθυσμού κατέχει μόνο το 2,4% του παγκόσμιου πλούτου, έχοντας πλούτο ανά ενήλικα κάτω από 10.000 δολάρια (βλ. Σχήμα 1).

Στην ευρωπαϊκή πυραμίδα πλούτου, το 1,7% του ευρωπαϊκού ενήλικου πληθυσμού κατέχει πλούτο ανά ενήλικα πάνω από 1.000.000 δολάρια, ενώ στη βάση της πυραμίδας, το 48,7% του ευρωπαϊκού ενήλικου πληθυσμού κατέχει πλούτο ανά ενήλικα κάτω από 10.000 δολάρια (βλ. Σχήμα 2).

Σχήμα 2. Η ευρωπαϊκή πυραμίδα του πλούτου

Στην ελληνική πυραμίδα πλούτου, το 0,8% του ελληνικού ενήλικου πληθυσμού κατέχει πλούτο ανά ενήλικα πάνω από 1.000.000 δολάρια, ενώ στη βάση της πυραμίδας, το 22,9% του ελληνικού ενήλικου πληθυσμού κατέχει πλούτο ανά ενήλικα κάτω από 10.000 δολάρια. Ο μισός σχεδόν ελληνικός πληθυσμός ενηλίκων (για την ακρίβεια το 51,6%) κατέχει πλούτο ανά ενήλικα από 10.000 έως 100.000 δολάρια (βλ. Σχήμα 3).

Σχήμα 3. Η ελληνική πυραμίδα του πλούτου

Οι πλουσιότερες χώρες, με πλούτο ανά ενήλικα άνω των 100.000 δολαρίων, είναι της Βόρειας Αμερικής, Δυτικής Ευρώπης και μερικές της Ασίας-Ειρηνικού και Μέσης Ανατολής. Αυτή η κατάταξη τείνει να είναι αρκετά σταθερή με την πάροδο του χρόνου (βλ. Σχήμα 4).

Σχήμα 4. Παγκόσμιος χάρτης κατάταξης χωρών με βάση το επίπεδο πλούτου

Η γεωγραφική ανισότητα στην παγκόσμια κατανομή πλούτου των νοικοκυριών είναι εμφανής από το Σχήμα 5, όπου συγκρίνεται το μερίδιο πλούτου της κάθε περιοχής με το ποσοστό του ενήλικου πληθυσμού ως ποσοστά επί του συνόλου του πλανήτη. Η Βόρεια Αμερική και η Ευρώπη από κοινού αντιπροσωπεύουν το 65% του συνολικού παγκόσμιου πλούτου των νοικοκυριών, αλλά έχουν μόνο το 18% του ενήλικου παγκόσμιου πληθυσμού. Στο παρελθόν, ο συνολικός ποσοστιαίος πλούτος στις δύο περιοχές ήταν παρόμοιος. Με την κρίση, και ιδίως μετά το 2013, η Βόρεια Αμερική κατέχει το 36% του παγκόσμιου πλούτου σε σύγκριση με το 29% για την Ευρώπη. Σε όλες τις άλλες περιοχές του κόσμου, το μερίδιο του πλούτου είναι μικρότερο του μεριδίου του πληθυσμού τους. 

Σχήμα 5. Πληθυσμός και πλούτος περιοχών του πλανήτη


Πηγή δεδομένων: Davies J., Lluberas R., Shorrocks A., Global Wealth Databook 2016, Credit Suisse Research Institute, Zurich, Switzerland, Nov. 2016


ΣΣ: Ως πλούτος ορίζεται οτιδήποτε έχει αξία: η αφθονία της κατοχής πολύτιμων πόρων ή/και υλικών αγαθών. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ο πλούτος είναι ένα νομισματικό μέτρο το οποίο περιλαμβάνει το σύνολο των φυσικών (γη, δάση, ορυκτά καύσιμα, μέταλλα), ανθρώπινων (εκπαίδευση, δεξιότητες του πληθυσμού) και υλικών (μηχανήματα, κτίρια, υποδομές) περιουσιακών στοιχείων.

Κυριακή, 1 Ιανουαρίου 2017

Αν παρόλα αυτά δεν απελπίζομαι, συμβαίνει μόνο επειδή ακριβώς η απελπιστική κατάσταση είναι που με γεμίζει με ελπίδα

"..... Κανένας άνθρωπος δεν απελπίζεται εξ ολοκλήρου, ακόμη και αν για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα συνεχίζει να ελπίζει απλώς από βλακεία, αλλά μια μέρα, μετά από πολλά χρόνια, θα γίνει ξαφνικά σοφός και θα εκπληρώσει όλους τους ευσεβείς πόθους του .....
..... Η αυτοπεποίθηση του ανθρώπινου όντος, η ελευθερία, πρέπει πρώτα απ' όλα να προκαλέσει και πάλι τις καρδιές των ανθρώπων. Μόνο αυτό το συναίσθημα, που εξαφανίστηκε από τον κόσμο μαζί με τους Έλληνες ..... μπορεί να μετασχηματίσει και πάλι την κοινωνία σε μια κοινότητα ανθρώπων ενωμένων για τους υψηλότερους στόχους τους, σε μια δημοκρατία .....
..... Αν παρόλα αυτά δεν απελπίζομαι, συμβαίνει μόνο επειδή ακριβώς η απελπιστική κατάσταση είναι που με γεμίζει με ελπίδα. Δεν μιλώ για την ανικανότητα των κυρίαρχων και για την αδιαφορία των υπηρετών και των υποκειμένων, που αφήνουν τα πάντα να συμβούν ..... αν και τα δύο μαζί θα αρκούσαν ήδη να επιφέρουν μια καταστροφή .....
..... Το σύστημα της ιδιοκτησίας και της εκμετάλλευσης των ανθρώπων, ωστόσο, οδηγεί ..... σε ρήξη μέσα στη σημερινή κοινωνία, μια ρήξη που το παλαιό σύστημα δεν είναι ικανό να θεραπεύσει, γιατί αυτό δεν θεραπεύει και δεν δημιουργεί καθόλου, αλλά μόνο υπάρχει και καταναλώνει. Όμως, η ύπαρξη ανθρώπων που υποφέρουν, που σκέπτονται, και σκεπτόμενων ανθρώπων, που καταπιέζονται, θα γίνει αναπόφευκτα δυσάρεστη και δύσπεπτη για τον ζωώδη κόσμο του φιλισταϊσμού, που παθητικά και απερίσκεπτα καταναλώνει ....."

Πηγή: K. Marx, Letter to Arnold Ruge, Cologne, May 1843 (Letters from the Deutsch-Französische Jahrbücher*)
* Στο Παρίσι, ο Arnold Ruge και ο Karl Marx ίδρυσαν και ήταν συν-εκδότες της "Deutsch-Französische Jahrbücher", μαζί με τον Ludwig Feuerbach και τον Mikhail Bakunin.