Παρασκευή, 12 Ιουλίου 2019

Η "μανιακή" φύση, το άγιον κέρδος και το τοξικό χάος εις διπλούν

Ένα “χρυσό” ποτάμι κατόπιν διαρροής, Colorado, USA
του Κώστα Νικολάου

Η φύση δεν εκδικείται, δεν τιμωρεί, ούτε έχει καμιά μανία. Έχει τους δικούς της νόμους και λειτουργεί σταθερά με βάση αυτούς. Δεν προσαρμόζεται στους ανθρώπινους νόμους και πράξεις. Ένας χείμαρρος ακολουθεί τη διαδρομή που πάντα ακολουθούσε. Δεν στρίβει όταν βρει μπροστά του κτίσματα. Τα παίρνει μαζί του.
Οι άνθρωποι οφείλουν να προσαρμοστούν στη φύση, αφού αποτελούν μέρος της.
"Διαθέτουμε απέναντι σ' όλα τ' άλλα δημιουργήματα της φύσης το πλεονέκτημα, ότι μπορούμε να διακρίνουμε και να εφαρμόζουμε σωστά τους νόμους της. Και πραγματικά, κάθε μέρα που περνά μαθαίνομε να κατανοούμε όλο και πιο σωστά τους νόμους της και να αναγνωρίζουμε τόσο τις πιο κοντινές όσο και τις απόμακρες συνέπειες των επεμβάσεών μας στην πορεία της φύσης" (Engels F., Η διαλεκτική της φύσης).
Γιατί δεν πράττουμε έτσι;
Διότι η γενική έννοια άνθρωπος δεν υπάρχει στην πραγματική ζωή. Υπάρχει ο συγκεκριμένος κάθε φορά άνθρωπος. Αυτός που ζει σε συγκεκριμένα οργανωμένη κοινωνία με συγκεκριμένο σύστημα.
Και σήμερα, έχει υπεράνω όλων την πάση θυσία αναζήτηση του κέρδους (κερδοσκοπία σε επίπεδο θρησκευτικής πίστης).
Στο φαινόμενο του θερμοκηπίου (που είναι ένα φυσικό φαινόμενο, χάρη στο οποίο υπάρχει ζωή στον πλανήτη) επεμβαίνουμε “τοξικά” εκπέμποντας ρύπους (κερδοσκοπώντας ασύστολα με ενεργειακή βιομηχανία ορυκτών καυσίμων, μεταφορές κλπ), που τροποποιούν το κλίμα προς κατεύθυνση άγνωστη σε μας (κατάσταση “χάους” με την επιστημονική έννοια του όρου).
Φυσιολογικά λοιπόν προκύπτουν πρωτοφανείς τυφώνες, ανεμο- ή υδρο-στρόβιλοι, ισχυρές καταιγίδες κλπ, όπου οι πλημμύρες δεν μεταφέρουν μόνον συντρίμμια, αλλά και τοξικές χημικές ουσίες, όταν τις βρουν στο έδαφος (σε πάσης φύσεως χώρους εναπόθεσης τοξικών στερεών ή υγρών ουσιών). Αυτές οι τοποθεσίες είναι πάντα μια μεγάλη πιθανή πηγή ρύπανσης του εδάφους και των υπόγειων υδάτων μετά από τυφώνες και μεγάλες καταιγίδες (Thomas Burke, Assoc. Dean, Johns Hopkins School of Public Health, Univ. Baltimore, Maryland, USA).
Τα νερά ακολουθούν ανεξέλεγκτη διαδρομή μεταφέροντας τις τοξικές ουσίες οπουδήποτε (κατάσταση “χάους” με την επιστημονική έννοια του όρου) με ανεξέλεγκτες επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη υγεία.
ΥΓ:
Στην Χαλκιδική δεν φαντάζομαι να υπάρχουν τέτοια θέματα. Εκεί η “ανάπτυξη” γίνεται με προστασία του περιβάλλοντος.
Έτσι δεν είναι;
Τι όχι;

Κυριακή, 9 Ιουνίου 2019

"ΚΑΛΟ: Αγωνίες και προοπτικές", Εκπομπή Αντιδραστήριο ΕΡΤ3

"Κοινωνική Αλληλέγγυα Οικονομία: Αγωνίες και προοπτικές" ήταν το θέμα της εκπομπής Αντιδραστήριο της ΕΡΤ3 στις 8 Ιουνίου 2019.
Μεταξύ άλλων παρεμβαίνουν ο Κ. Νικολάου από το Λαϊκό Πανεπιστήμιο ΚΑΛΟ (4:21-6:33 και 19:50-22:17), η Ε. Παπαθεοδοσίου από το Δίκτυο ΚοινΣΕπ Κεντρικής Μακεδονίας και ο Λ. Αγγέλου από την Κοινοπραξία Φορέων ΚΑΛΟ "Τα Πάντα RE" (11:17-18:57, 28:20-30:24, 36:20-38:10 και 42:50-47:06).
Το αρχείο της εκπομπής είναι στη διεύθυνση:
https://webtv.ert.gr/ert3/antidrastirio/08ion2019-antidrastirio-koinoniki-allileggya-oikonomia-agonies-amp-prooptikes/

Σάββατο, 1 Ιουνίου 2019

"Όλοι ίδιοι είναι": Πολιτική πλυντηρίου και ηττοπάθειας

του Κώστα Νικολάου

Η αξιοποίηση των διαφόρων δευτερευουσών αντιθέσεων στο εσωτερικό των κυρίαρχων τάξεων συμβάλλει σημαντικότατα στην μετατόπιση του συσχετισμού δυνάμεων υπέρ των εργαζομένων και στο να καταγάγουν νέες νίκες*.

Η πολιτική του "Όλοι ίδιοι είναι" λειτουργεί ως πλυντήριο του "χειρότερου" και του "ακραίου", ενώ ταυτόχρονα συνιστά αποδοχή υποκειμενικής αδυναμίας αξιοποίησης των ενδοαστικών αντιθέσεων, δηλ., ηττοπάθειας.

Ένα παράδειγμα:
Σήμερα, ένα από τα σημαντικότερα θέματα της ζωής και της υγείας μας, είναι η διαχείριση των απορριμμάτων. Η ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική περιλαμβάνει δύο βασικές γραμμές: ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης και εργοστάσια καύσης.
Αν λοιπόν έχεις δύο συντηρητικούς υποψήφιους δημάρχους στον Β΄ γύρο εκλογών και ο ένας είναι υπέρμαχος της ιδιωτικοποίησης και καύσης, ενώ ο άλλος όχι, δεν μπορεί να λες "το ίδιο είναι".
__________________________
* Μεγάλο μέρος των σελίδων του 1ου τόμου του Κεφαλαίου αφιέρωσε ο Μαρξ σε ιστορικά παραδείγματα, όχι βέβαια για να γράψει την ιστορία του καπιταλισμού, αλλά για να αποδείξει πως δευτερεύουσες αντιθέσεις κυριαρχούν και επικαθορίζουν την βασική αντίθεση και της προσδίδουν συγκεκριμένη δυναμική, η αξιοποίηση της οποίας είναι το ζητούμενο.

Σάββατο, 25 Μαΐου 2019

Μπροστά στις αυτοδιοικητικές και ευρωπαϊκές εκλογές

του Κώστα Νικολάου

Tο γενικό εκλογικό δικαίωμα (δηλ. η κατάργηση της διαφοροποίησης των ψήφων στο δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι και η καθιέρωση του: «ένας άνθρωπος - μία ψήφος») δεν υπήρξε δώρο της αστικής τάξης, αλλά κατακτήθηκε ιστορικά με αιματοβαμμένες μάχες στα οδοφράγματα και αποσπάστηκε βίαια από τους Sans-culottes (εργατική τάξη, μισθωτοί, μικρέμποροι κλπ) στους κοινωνικούς αγώνες της Κομμούνας του Παρισιού και της Γαλλικής Επανάστασης μέσα από άγριες ταξικές συμπλοκές με την αστική τάξη.
     Το γενικό εκλογικό δικαίωμα - ακόμα και στην περιορισμένη του αστική αντίληψη - δεν είναι ακίνδυνο για την αστική τάξη: της αφαιρεί τις πολιτικές εγγυήσεις της κοινωνικής της εξουσίας, την εξαναγκάζει σε άσκηση της πολιτικής της κυριαρχίας μέσα σε δημοκρατικές συνθήκες, συνθήκες που οι καταπιεσμένες τάξεις μπορούν ανά πάσα στιγμή να εκμεταλλευτούν, να αμφισβητήσουν αυτά τα ίδια τα θεμέλια της καπιταλιστικής κοινωνίας και – με τους δικούς τους αγώνες και κοινωνικά κινήματα - να οδηγηθούν στη νίκη (1).
     Σε αυτήν την κατεύθυνση, προσφέρει και δυνατότητες για την αναγκαία πολιτική διαμόρφωση, έχοντας όμως ξεκάθαρο ότι τα κοινοβούλια (όλων των επιπέδων) αποτελούν την «σκηνή» των κοινωνικών συγκρούσεων, οι οποίες σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να συρρικνωθούν σε εκλογικό αγώνα και κοινοβουλευτική δραστηριότητα.
     Η κατάσταση των κοινωνικών κινημάτων και των αγώνων τους είναι που αποτυπώνεται στη «σκηνή» των κοινοβουλίων και η μεταξύ τους αλληλεπίδραση.
     Η αποχή (με όποια αιτιολογία), καθώς και το δήθεν «απολιτίκ» δεν είναι απλά γύρισμα της πλάτης σε όλα αυτά. Είναι ότι αποτελούν καθαρή ψήφο έγκρισης για τη συνέχιση της υπάρχουσας κυριαρχίας, αφού με την στάση αυτή, της επιτρέπουν να αναπαράγεται απρόσκοπτα.
     Σε αυτές τις αυτοδιοικητικές και ευρωπαϊκές εκλογές υπάρχουν (πλέον του ενός) σχήματα με αγωνιστές και αγωνίστριες βγαλμένους/ες μέσα από κοινωνικά κινήματα, που καθημερινά υπερασπίζονται (πριν και μετά τις εκλογές) τα προτάγματα υπαρκτών κοινωνικών κινημάτων.
     Είναι καθοριστικής σημασίας να πάει εκεί η ψήφος όσων ονειρεύονται έναν καινούργιο κόσμο.
     Χωρίς αυταπάτες και γνωρίζοντας καλά ότι μόνον με “συν Αθηνά και χείρα κίνει” όλων μας θα επιτευχθεί η ενωτική λειτουργία και δράση όλων των χώρων και ανθρώπων, που κινούνται για έναν καινούργιο κόσμο, με ένα κίνημα των κινημάτων όπου «οι λέξεις μας χωρίζουν, αλλά η δράση μας ενώνει»(2) και όπου όλα τα σφυριά να χτυπάνε στην ίδια κατεύθυνση.
     Διότι ο καινούργιος κόσμος ή θα είναι “ένας κόσμος με πολλούς κόσμους μέσα σε αυτόν” με “ένα όχι και πολλά ναι” (3) ή αλλιώς δεν θα υπάρξει.
     Καλό βόλι!
_________________________________
(1) Marx K., Οι ταξικοί αγώνες στη Γαλλία από το 1848 ως το 1850
(2) Σύνθημα των Τουπαμάρος
(3) Συνθήματα των Ζαπατίστας

Πέμπτη, 2 Μαΐου 2019

Ανοικτή επιστολή προς όλους τους υποψηφίους των Αυτοδιοικητικών Εκλογών των περιοχών που υδροδοτούνται από την ΕΥΑΘ Α.Ε.


Η Πρωτοβουλία 54 φορέων και κινημάτων για τη Συνεργατική Μη Κερδοσκοπική Διαχείριση του Νερού της Θεσσαλονίκης, στην οποία περιλαμβάνονται φορείς Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας (Κ.ΑΛ.Ο.), συνεταιρισμοί, ΚοινΣΕπ, οικολογικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις, δίκτυα και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, που αγωνίζονται εδώ και χρόνια ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ και για να περάσει το νερό της Θεσσαλονίκης συνεργατικά στα χέρια των πολιτών, παρουσίασαν σε συνέντευξη Τύπου στη Θεσσαλονίκη, την ανοικτή επιστολή προς όλους τους υποψηφίους των Αυτοδιοικητικών Εκλογών των περιοχών που υδροδοτούνται από την ΕΥΑΘ Α.Ε., με την οποία καλούνται να τοποθετηθούν σε δύο βασικά ερωτήματα που αφορούν στο μέλλον της εταιρείας.
Την παρουσίαση εκ μέρους της Πρωτοβουλίας των 54 φορέων έκαναν ο Λάζαρος Αγγέλου (Ένωση Πολιτών για το Νερό - Ένωση συνεταιρισμών νερού)και  ο Κώστας Νικολάου (Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας “UnivSSE Coop”).

                Η ανοικτή επιστολή έχει ως εξής:

«Με αφορμή τα 5 χρόνια από το Δημοψήφισμα του Νερού, 18 Μάη 2014, αλλά και τις επερχόμενες Δημοτικές, Περιφερειακές εκλογές και τις Ευρωεκλογές τον ίδιο μήνα, και έχοντας ως δεδομένα:
-          τη σημασία της κινητοποίησης των Θεσσαλονικέων ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ Α.Ε. και το ιστορικό επίτευγμα της μεγάλης Συμμαχίας του “ΟΧΙ στην Ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ Α.Ε.” από τις δυνάμεις της Αυτοδιοίκησης, του Κινήματος του Νερού, των Εργαζομένων και των φορέων της πόλης
-          ότι η Συμμαχία έφερε ως αποτέλεσμα ένα συντριπτικό ΟΧΙ, που έγραψε μια χρυσή σελίδα στην ιστορία της Θεσσαλονίκης και έβαλε την πόλη μας στον Παγκόσμιο Χάρτη των αγώνων για το Νερό
-          ότι η αρραγής ενότητα όλων των δυνάμεων της Συμμαχίας, πέρα και πάνω από κομματικές και παραταξιακές αφετηρίες και προτιμήσεις, έδωσε τη δυνατότητα να αντιμετωπιστεί η αιφνιδιαστική προσπάθεια του κεντρικού κράτους να ανακόψει την δυναμική και να ακυρώσει το Δημοψήφισμα
-          ότι η ενότητα ήταν που επέτρεψε τη μαζική συμμετοχή 2.000 εθελοντών – πολιτών στις κάλπες του Νερού έξω από τα εκλογικά κέντρα των Αυτοδιοικητικών εκλογών και την διεξαγωγή της ψηφοφορίας με αναμφισβήτητο τρόπο και αποτέλεσμα,
καλούμε όλους τους υποψηφίους των Δήμων που εξυπηρετούνται από την ΕΥΑΘ Α.Ε. να τοποθετηθούν στα παρακάτω ερωτήματα:
  1. δηλώνουν ανοιχτά την προσήλωσή τους σε αυτήν την ιστορική παρακαταθήκη του Δημοψηφίσματος του Μάη του 2014 και τη δέσμευσή τους ότι θα έχουν την ίδια στάση σε ενδεχόμενη νέα απόπειρα ιδιωτικοποίησης ποσοστού της ΕΥΑΘ Α.Ε.;
  2. δηλώνουν ανοιχτά τη διάθεσή τους, εφόσον εκλεγούν, να συμμετάσχουν ενεργά στον διάλογο, που έχει ξεκινήσει ανάμεσα στην Περιφερειακή Ένωση Δήμων και την Πρωτοβουλία των 54 Φορέων και Κινημάτων για τη συγκρότηση της Μεγάλης Συμμαχίας του ΝΑΙ στη Συνεργατική Μη κερδοσκοπική Διαχείριση του Νερού της Θεσσαλονίκης από τους Πολίτες, την Αυτοδιοίκηση, τους Εργαζόμενους και την Κοινωνία της πόλης
* Όλες οι απαντήσεις θα δημοσιευθούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Επικοινωνία:
6977277120, 6944680436

Οι 54 φορείς που υπογράφουν τη Διακήρυξη για τη συνεργατική διαχείριση του νερού της Θεσσαλονίκης από τους πολίτες (19.3.2018)

Σάββατο, 2 Μαρτίου 2019

Η δυναμική του αγροδιατροφικού συνεργατισμού


του Κώστα Νικολάου στο 'Έθνος", 2.3.2019

Ο συνεταιρισμένος αγροδιατροφικός τομέας στην Ευρώπη είναι ο δυναμικότερος οικονομικά και κοινωνικά. Από τα 13 εκατ. αγρότες στην ΕΕ, τα 6,2 εκατ. συμμετέχουν σε 22.000 αγροτικούς συνεταιρισμούς, που επεξεργάζονται και εμπορεύονται το 40% της συνολικής παραγωγής. Στην περίοδο κρίσης, όχι μόνο δεν υπέστησαν ζημιές, αλλά συνέχισαν να αναπτύσσονται.
Ο αγροδιατροφικός τομέας στην Ελλάδα είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγικούς τομείς με ποσοστά συμμετοχής στο ελληνικό ΑΕΠ και στην απασχόληση υπερδιπλάσια από τα αντίστοιχα της ΕΕ των 27. Αποτελεί κλειδί για τη διατροφική αυτάρκεια, απασχόληση και έξοδο από την κρίση. Παρουσιάζει μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης μεν, αλλά δεν έχει ακόμα αξιοποιηθεί επαρκώς το συγκριτικό πλεονέκτημα της συνεργατικής οργάνωσής του.
Παράλληλα, η κοινωνική αλληλέγγυα οικονομία (ΚΑΛΟ) παρουσιάζει μια δυναμική εξέλιξη σε παγκόσμια και εθνική κλίμακα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάπτυξη πρωτοποριακών για την Ελλάδα συνεργατικών εγχειρημάτων με σημαντική εμβέλεια τοπική, εθνική, αλλά και διεθνή. Ενδεικτικά, παρουσιάζονται παρακάτω πέντε επιτυχημένες συνεργατικές ιστορίες του αγροδιατροφικού τομέα.

Παρασκευή, 22 Φεβρουαρίου 2019

10 επιτυχημένες συνεργατικές ιστορίες από την Ελλάδα και την Ευρώπη

του Κώστα Νικολάου 

Η κοινωνική αλληλέγγυα οικονομία (ΚΑΛΟ) έχει κερδίσει την πρωτοκαθεδρία τα τελευταία χρόνια, ως εναλλακτική θεωρία και πράξη της ανάπτυξης, αμφισβητώντας τα σημερινά παραδείγματα οικονομικής μεγέθυνσης που απομακρύνουν τους απλούς ανθρώπους από τον έλεγχο των πόρων, από τα μέσα παραγωγής και ακόμα, από το δίκαιο μερίδιο της εργασίας τους. Ο κοινωνικός και οικονομικός χώρος της κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας (ΚΑΛΟ) παρουσιάζει μια δυναμική εξέλιξη σε παγκόσμια και εθνική κλίμακα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάπτυξη πρωτοποριακών για την Ελλάδα συνεργατικών εγχειρημάτων με σημαντική κοινωνική εμβέλεια τοπική, εθνική, αλλά και διεθνή.

Στο κείμενο αυτό, μετά από μια αριθμητική επισκόπηση της ΚΑΛΟ στον πλανήτη, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, παρουσιάζονται συνοπτικά 10 επιτυχημένες συνεργατικές ιστορίες από την Ελλάδα και την Ευρώπη: 1) Οι συνεταιρισμοί στο Sainttienne - Περιφέρεια Auvergne-Rhône-Alpes (France), 2) ο Κοινωνικός συνεταιρισμός Progetto Quid (Italy), 3) ο Συνεταιρισμός ραπτικής Sewing Coop (Italy), 4) ο Ενεργειακός συνεταιρισμός EnerCoop (France), 5) η Ομοσπονδία συνεταιρισμών Mondragon (Basque Country, Spain), 6) ο Γυναικείος αγροτικός συνεταιρισμός Αγ. Αντωνίου (Θεσσαλονίκη), 7) ο Αγροτικός συνεταιρισμός Μεταγγιτσίου (Χαλκιδική), 8) ο Αγροτικός κτηνοτροφικός συνεταιρισμός Λιβαδίου "Ο Βοσκός" (Ελασσόνα, Λάρισα), 9) ο Κοινωνικός καταναλωτικός συνεταιρισμός Θεσσαλονίκης “Βίος Coop”, 10) το Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας “UnivSSE Coop”.